W ramach wykonywanych przeglądów drzewostanu dokonujemy inwentaryzacje gatunków chronionych, w tym  owadów saproksylofagicznych występujących w drzewach rosnących w pasach drogowych dróg.

W naszym opracowaniu zawieramy zalecaną kompensację przyrodniczą w przypadku konieczności naruszenia zakazanych czynności obowiązujących w odniesieniu do stwierdzonych gatunków chronionych.

Jednym z owadów objętych ochroną gatunkową, którego można stwierdzić w drzewach jest kwietnica okazała Protaetia aeruginosa. Poza okresem występowania postaci dorosłych, śladem występowania owadów są ich ekskrementy, kokolity, szczątki oraz larwy. 

Postać dorosła

Ciało długości od 19 do 34 mm ubarwione jest jednolicie zielono, z wyraźnym metalicznym połyskiem. Pokrywy i przedplecze posiadają zwykle odcień złotawy lub czerwonawy. Znacznie rzadziej opalizacja krawędzi pokryw przybiera odcień sinawy.

Przedplecze jest niemal trapezowate i węższe od nasady pokryw. Jego boki zwężają się łukowato w kierunku głowy i są obwiedzione bruzdką i listewką boczną. Przednie kąty przedplecza są lekko zaznaczone, tylne nieco ścięte i wyraźnie zaokrąglone. Podstawa przedplecza jest delikatnie wycięta w połowie nasady każdej z pokryw i posiada łukowate wgłębienie, w którym osadzona jest tarczka śródplecza. Powierzchnia przedplecza jest błyszcząca i niemal gładka, jedynie wzdłuż krawędzi bocznych bardzo delikatnie punktowana i nieznacznie marszczona.

Pokrywy są szerokie i słabo wypukłe. W zewnętrznej części swej nasady posiadają wyraźne zgrubienia nazywane guzami barkowymi.

Spód ciała jest błyszczący, pokryty drobnym falistym urzeźbieniem i mikroskopijnej wielkości włoskami widocznymi jedynie pod dużym powiększeniem. Wyrostek śródpiersia jest duży, gładki i nieowłosiony.

Larwa kwietnicy jest oligopodialna w typie pędraka, co oznacza, że posiada trzy pary wyraźnie wykształconych nóg tułowiowych, dobrze wykształconą, ciemną głowę i C-kształtne, masywne ciało. Powłoki ciała są barwy białawej, pokryte rzadkimi włoskami. Maksymalne rozmiary wyprostowanej larwy to około 70 milimetrów długości, przy szerokości głowy dochodzącej do 6 mm.

Cykl rozwojowy kwietnicy trwa trzy lata. Larwy żerują przez okres dwóch lat, przechodząc w tym czasie trzy fazy wzrostu i powiększając rozmiary ciała kilkukrotnie. Rozwijają się one w podobnych warunkach środowiskowych, jak larwy pachnicy, z którymi niekiedy współwystępują. Żerowanie larw przerywane jest w okresie zimowym i podejmowane wiosną następnego roku. Jesienią ostatniego roku rozwoju larwy budują z cząsteczek próchna i ekskrementów komorę poczwarkową, tzw. kokolit, w którym zimują. Jest on podobnych rozmiarów, jak kokolit pachnicy, jednak ma powierzchnię bardziej chropowatą. W kokolicie następuje przeobrażenie się larwy w stadium poczwarki, które to trwa stosunkowo krótko, zazwyczaj około dwóch tygodni.

Owady dorosłe pozostają w kokolitach do wiosny i już pod koniec maja wydostają się na zewnątrz. Dorosłe chrząszcze widuje się w słoneczne dni, gdy latają wysoko w koronach drzew. Pożywiają się one sokiem wyciekającym z uszkodzonych drzew oraz dojrzałymi owocami, zwłaszcza grusz, jabłoni, czereśni i winogron. Bywają również spotykane na kwiatach drzew i krzewów, gdzie odżywiają się pyłkiem i nektarem kwiatowym.

Kwietnicę okazałą można zaliczyć do reliktów lasów pierwotnych. Zasiedla ona zarówno tereny nizinne, jak i pogórza. Podobnie jak pachnica preferuje przerzedzone i dobrze nasłonecznione lasy liściaste, zadrzewienia nadrzeczne oraz parki, aleje i pojedyncze drzewa. Warunkiem niezbędnym dla jej rozwoju jest obecność starych drzew z próchnowiskami dziuplowymi. Próchnowisko powinno być wypełnione dużą ilością substratu i położone stosunkowo wysoko. Kwietnica okazała nie zasiedla dziupli przyziemnych, a znajdowane w nich niekiedy osobniki dostają się tam przypadkiem, osypując się z góry. Z obserwacji wynika, że minimalna wysokość otwarcia próchnowiska to około trzy metry, choć większość osobników rozwija się znacznie wyżej. Związane jest to prawdopodobnie z wymaganiami termicznymi gatunku, ponieważ na południu Europy zasiedla on również próchnowiska tworzące się w niższych partiach pnia.

Larwy są typowymi próchnojadami, tzn. odżywiają się przerośniętym i częściowo rozłożonym przez grzyby drewnem. Substrat pokarmowy powinien być dosyć wilgotny, dlatego preferowane są drzewa rosnące w siedliskach stosunkowo wilgotnych. Podobnie, jak w przypadku pachnicy, zasiedla drzewa żywe. Zwykle kilka lat po ustaniu objawów życia, drzewo stają się nieatrakcyjne dla samic kwietnicy.

Jako drzewa pokarmowe wymienia się najczęściej dęby, choć obserwowano również larwy kwietnicy rozwijające się w lipach, wierzbach czy jesionach.

Głębokie próchnowiska to doskonałe siedlisko kwietnicy okazałej.

Więcej o chronionych owadach saproksylofagicznych można dowiedzieć sie w publikacji Chronione chrząszcze dendrofilne zachodniej Polski.