Ekspertyza przyrodnicza botaniczna w województwie zachodniopomorski, to kolejny etap naszej pracy. Tym razem kompleks łąk świeżych i wilgotnych położnych wśród lasów Nadleśnictwa Polanów. 

W Polsce rdest wężownik Polygonum bistorta rośnie głównie na zachodzie kraju. To pospolita roślina, która lubi półnaturalne łąki wilgotne o wysokim poziomie wód gruntowych, brzegi zbiorników wodnych, podmokłe polany. W Tatrach występuje aż po piętro alpejskie. 

Kłącze jest grube, skręcone i wężowato powyginane, stąd gatunkowa nazwa rośliny. Rdest osiąga wysokość do 100 cm. Kwiaty zebrane są w gęsty, walcowaty kłos długości 3-7 cm, osadzony na szczycie łodygi. Rozwijają się stopniowo, od dołu kłosa ku górze. Kwitnie od maja do lipca.

Jest rośliną żywicielską rzadkiego motyla czerwończyka fioletka.

Lecznicze własności rdestu odkryto w XVI w., w Polsce był stosowany od XVII w. Zbierane są korzenie, kłącza i liście rośliny. Korzenie i kłącza wykopuje się z mokrych pastwisk późną jesienią. Większych rozmiarów korzenie należy pociąć na mniejsze i suszyć w specjalnej suszarni do ziół lub w piekarniku w temperaturze około 50 stopni Celsjusza.

Rdest wężownik jest jednym z najsilniejszych ziół o właściwościach ściągających. Ma także właściwości przeciwkrwotoczne, przeciwzapalne, przeciwbiegunkowe, przeciwbakteryjne i gojące rany. Wewnętrznie stosowany jest w nieżytach żołądka, zapaleniu jelita cienkiego i wielu innych schorzeniach układu pokarmowego. Zewnętrznie używa się go do płukania jamy ustnej i gardła przy zapaleniu śluzówek, anginie i pleśniawkach. W postaci odwaru i kąpieli używany jest przy trądziku, opryszczce, hemoroidach, nadmiernej potliwości i czyrakach. Jednak stosowany przez dłuższy czas upośledza wchłanianie pokarmu z jelit, może też wywołać zatrucia.

Dawniej kłącze rdestu było używane do garbowania skór, farbowania wełny na żółto oraz wytwarzania czerwonego atramentu. Ponieważ kłącza rdestu wężownika są bogate w skrobię, były używane w czasach głodu jako pokarm – prażono je, gotowano w zupach lub mielono na mąkę. Młode liście mogą być użyte w sałatkach lub gotowane i przygotowane jak szpinak. Są dobrym źródłem witaminy A i C.

Tekst: J.K. Zdjęcia: K.W.